.png)
Cô kỹ sư 9X trở về quê khởi nghiệp với cây giống cấy mô: Hành trình biến phòng lab nhỏ thành giấc mơ lớn
Rời bỏ công việc ổn định tại một doanh nghiệp lớn ở Đồng Nai sau 5 năm gắn bó, kỹ sư Nguyễn Phượng Hằng (1992, quê xã Long Hưng B, huyện Lấp Vò, Đồng Tháp) quyết định trở về quê để theo đuổi con đường khởi nghiệp với cây giống cấy mô. Quyết định táo bạo ở tuổi 27 ấy đã mở ra hành trình không hề dễ dàng, nhưng đầy hy vọng cho một cô gái trẻ đam mê nông nghiệp hiện đại.
Từ phòng thí nghiệm đến quyết định trở về quê
Tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học, Hằng nhanh chóng tìm được công việc đúng chuyên môn, thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng – mức lương đáng mơ ước với nhiều bạn trẻ lúc bấy giờ. Thế nhưng, trong quãng thời gian làm việc tại doanh nghiệp, cô kỹ sư trẻ càng nhận ra một điều: muốn nông nghiệp phát triển bền vững, khâu giống phải sạch bệnh, chuẩn hóa và ứng dụng công nghệ cao.
Nhu cầu thị trường thì lớn, còn nguồn cung giống cấy mô chất lượng lại hạn chế. Sự thiếu hụt ấy thôi thúc Hằng rẽ hướng. Cuối năm 2019, cô quyết định rời bỏ công việc ổn định để quay về Đồng Tháp khởi nghiệp.
https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/11/oi-le-c11-ghep.webp
Những bước đi đầu tiên đầy khó khăn
Khi bắt tay khởi nghiệp, Hằng chỉ có “hành trang” gồm 5 năm kinh nghiệm và gần 100 triệu đồng. Số vốn này là quá nhỏ để xây dựng một phòng cấy mô đạt chuẩn. Cô phải vay thêm từ gia đình và bạn bè để đầu tư hơn 200 triệu đồng: từ hệ thống chiếu sáng, máy lạnh, lò hấp, hóa chất đến dàn giá nuôi mẫu.
Cơ sở “HF” – tên gọi gợi nhớ đến chính cái tên Hằng – ra đời trong gian phòng thí nghiệm chỉ hơn 20m². Dù nhỏ nhưng đó là nơi cô dành toàn bộ tâm huyết, kiên trì với từng mẫu nuôi, từng lần khử trùng, từng ống nghiệm chứa chồi non.
Cơ hội bất ngờ từ đơn hàng đầu tiên
Ngay sau khi cơ sở đi vào hoạt động, Hằng bất ngờ nhận được đơn hàng hơn 100.000 cây chuối cấy mô, trị giá hơn 230 triệu đồng. Dù vô cùng háo hức, cô vẫn giữ sự thận trọng: cơ sở còn non trẻ, năng lực sản xuất chưa lớn. Để đảm bảo tiến độ và chất lượng, cô chủ động hợp tác với một phòng nuôi cấy mô uy tín khác để cùng thực hiện đơn hàng.
Chuối là loại tương đối “dễ tính” trong cấy mô, tỷ lệ thành công trên 80%. Tuy nhiên, để giống đạt chuẩn, Hằng phải tự tay đi lựa củ giống tốt từ các tỉnh xa, mang về xử lý, khử trùng và nhân chồi trong phòng lab. Cây sau khi ra rễ được chuyển ra môi trường tự nhiên để thuần hóa trước khi giao cho khách hàng.
Nhờ sự chỉn chu đó, lô hàng đầu tiên thành công ngoài mong đợi, trở thành bước đà quan trọng cho thương hiệu HF.
Phát triển đa dạng sản phẩm từ chuối đến kiểng lá
Đến nay, phòng nuôi cấy mô của Hằng có năng lực sản xuất khoảng 30.000 cây giống mỗi tháng. Sản phẩm chủ lực là chuối giống như chuối già, chuối xiêm, chuối sáp – những loại có nhu cầu cao trên thị trường. Ngoài ra, cô còn mở rộng sang các giống nông nghiệp khác như khoai môn, gừng cùng nhiều loại kiểng lá – mảng đang tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây.
Để nâng cao kỹ thuật và chất lượng cây giống, Hằng thường xuyên tham khảo các nguồn tài liệu chuyên môn, trong đó có những trang hướng dẫn kỹ thuật cấy mô và chăm sóc cây trồng uy tín như Vigen – nơi chia sẻ nhiều kiến thức về giống cây, nhân giống mô và kỹ thuật thuần dưỡng, đặc biệt hữu ích cho người làm nghề cấy mô. Bạn đọc có thể tham khảo thêm thông tin tại: https://vigen.vn/
Bên cạnh đó, việc hiểu rõ quá trình chăm sóc cây sau giai đoạn đưa ra ngoài môi trường – vốn rất quan trọng với cây nhân mô – cũng được Hằng trau dồi. Một số tài liệu hướng dẫn về cách chăm sóc cây ổ rồng – cây mô được áp dụng để tăng tỷ lệ sống sau thuần hóa, bạn đọc có thể xem thêm tại: https://vigen.vn/gia-cay-o-rong-cay-mo/
Trưởng thành từ những thử thách
Năm 2021 – thời điểm chịu nhiều ảnh hưởng của dịch COVID-19 – cơ sở HF vẫn tiêu thụ được gần 80.000 cây giống, mang lại doanh thu gần 200 triệu đồng. Đây là tín hiệu tích cực đối với một cơ sở còn non trẻ, nhất là khi thị trường bị gián đoạn bởi dịch bệnh.
Không chỉ tạo nguồn thu cho bản thân, HF còn giải quyết việc làm cho 6 lao động địa phương, góp phần cải thiện thu nhập cho người dân.
Từ đầu 2022 đến nay, cơ sở đã sản xuất – tiêu thụ 30.000 cây và đang tiếp tục thực hiện đơn hàng 20.000 cây. Mục tiêu năm nay của Hằng là đạt 200.000 cây giống – một con số đầy thách thức nhưng phù hợp với tốc độ phát triển hiện tại.
Ghi dấu tại các sân chơi khởi nghiệp
Dự án “Sản xuất và kinh doanh cây giống cấy mô” của Nguyễn Phượng Hằng đã xuất sắc đạt:
Giải Nhì Cuộc thi Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo tỉnh Đồng Tháp
Giải Ba Cuộc thi Khởi nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long
Theo nhận xét của ThS. Lương Nguyễn Duy Thông – Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Đồng Tháp – dự án có tính khoa học cao, tính ứng dụng lớn và nhiều khác biệt so với các mô hình khởi nghiệp khác trong khu vực. Nếu tiếp tục phát triển, dự án sẽ đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng cây giống, cải thiện giống cây trồng để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hành trình của cô kỹ sư trẻ vẫn đang tiếp diễn
Khởi nghiệp từ phòng lab nhỏ, đến nay Nguyễn Phượng Hằng đã tạo được chỗ đứng riêng trong lĩnh vực sản xuất giống cấy mô – lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao, sự tỉ mỉ và kiên trì. Câu chuyện của cô là minh chứng rõ ràng rằng khoa học công nghệ có thể đưa nông nghiệp tiến xa, và những người trẻ dám nghĩ dám làm hoàn toàn có thể tạo nên thay đổi.
Hằng vẫn đang tiếp tục hành trình mở rộng cơ sở, cải tiến quy trình, đa dạng hóa giống và hướng tới việc xây dựng thương hiệu cây giống cấy mô uy tín của miền Tây.
Giống khoai tây công nghệ cao bằng nuôi cấy mô – Giải pháp then chốt cho sản xuất nông nghiệp hiện đại
Trong cơ cấu cây lương thực toàn cầu, khoai tây được xếp vào nhóm cây trồng quan trọng hàng đầu, đứng thứ tư sau lúa mì, lúa nước và ngô. Không chỉ đóng vai trò đảm bảo an ninh lương thực, khoai tây còn là nguyên liệu chủ lực cho ngành chế biến thực phẩm và xuất khẩu. Tuy nhiên, để nâng cao năng suất, chất lượng và hạn chế thoái hóa giống, công nghệ sản xuất giống khoai tây bằng nuôi cấy mô đã và đang trở thành xu hướng tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại.
Đặc điểm sinh học và tiềm năng của cây khoai tây
Khoai tây có nguồn gốc từ các vùng cao nhiệt đới ở Nam Mỹ, thường sinh trưởng tốt ở độ cao trên 1.000 m so với mực nước biển. Qua quá trình chọn lọc và thuần hóa lâu dài, cây khoai tây ngày nay có khả năng thích nghi với nhiều điều kiện sinh thái khác nhau, từ ôn đới, á nhiệt đới đến nhiệt đới, từ đồng bằng cho đến vùng núi cao.
Tuy nhiên, khoai tây lại rất mẫn cảm với các bệnh do virus, vi khuẩn và nấm gây ra. Việc nhân giống truyền thống bằng củ ngoài đồng ruộng dễ dẫn đến tích lũy mầm bệnh qua nhiều thế hệ, làm giảm năng suất và chất lượng thương phẩm. Chính vì vậy, nuôi cấy mô được xem là giải pháp khoa học bền vững để tạo nguồn giống khoai tây sạch bệnh, đồng đều và ổn định.
Công nghệ nhân nhanh và sản xuất giống khoai tây bằng nuôi cấy mô
Nuôi cấy khoai tây in vitro là phương pháp trồng cây trong điều kiện vô trùng, hoàn toàn nhân tạo (ống nghiệm, phòng thí nghiệm). Trong khi đó, trồng khoai tây ngoài đồng ruộng được gọi là in vivo. Ngoài ra, còn có hình thức trung gian là trồng trong nhà kính hoặc nhà lưới – được gọi là bán in vitro hoặc bán in vivo.
So với phương pháp chọn dòng truyền thống ngoài đồng ruộng – vốn tốn nhiều thời gian, công sức và tốc độ nhân giống chậm – công nghệ nuôi cấy mô cho phép nhân nhanh giống khoai tây sạch bệnh với hiệu quả vượt trội. Hiện nay, phần lớn các chương trình nhân giống khoai tây trên thế giới đều dựa vào công nghệ này, giúp rút ngắn thời gian tạo giống xác nhận chỉ còn khoảng 3–5 năm sau vụ trồng đầu tiên.
Những kiến thức và giải pháp công nghệ sinh học, nuôi cấy mô trong sản xuất nông nghiệp, bao gồm cả khoai tây, hiện được chia sẻ khá đầy đủ tại https://vigen.vn/, là nguồn tham khảo hữu ích cho các đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và người sản xuất.
Các phương pháp nhân giống khoai tây in vitro
Trong nuôi cấy mô khoai tây, một số loại vật liệu thường được sử dụng để nhân nhanh giống tiền gốc gồm:
Các đoạn thân cắt.
Các đoạn ngọn cắt.
Các củ siêu nhỏ (microtubers).
Các vật liệu này được nuôi cấy trong điều kiện vô trùng, trên môi trường dinh dưỡng phù hợp để tái sinh thành cây hoàn chỉnh hoặc hình thành củ. Toàn bộ cây giống in vitro thường được xếp vào nhóm giống tiền gốc, là nền tảng cho các thế hệ giống tiếp theo.
Các phương pháp bán in vitro trong sản xuất giống
Sau giai đoạn in vitro, cây giống có thể được chuyển sang điều kiện bán tự nhiên trong nhà kính hoặc nhà lưới để tiếp tục nhân giống. Một số hình thức phổ biến bao gồm:
Sản xuất đoạn cắt mầm, đoạn cắt thân.
Sản xuất đoạn cắt chồi lá kép hoặc đoạn cắt một đốt.
Sản xuất các củ nhỏ (minitubers).
Các củ nhỏ này có thể được tạo ra trên giá thể đông đặc (khay nhựa, bồn xi măng với mùn và đất sạch đã khử trùng) hoặc trên giá thể lỏng bằng phương pháp thủy canh. Đây là bước trung gian quan trọng để tạo nguồn giống gốc sạch bệnh trước khi đưa ra đồng ruộng sản xuất đại trà.
Ý nghĩa của giống khoai tây sạch bệnh trong sản xuất
Trong hệ thống nhân giống hiện đại, mục tiêu hàng đầu là giảm tối đa số thế hệ trồng ngoài đồng ruộng nhằm hạn chế rủi ro dịch bệnh và giảm chi phí sản xuất. Giống khoai tây sạch bệnh giúp:
Đảm bảo năng suất cao và ổn định.
Giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật, thân thiện với môi trường.
Nâng cao chất lượng củ, đáp ứng yêu cầu chế biến và xuất khẩu.
Đặc biệt, khi các giống khoai tây phổ biến có dấu hiệu thoái hóa hoặc khi cần nhanh chóng đưa giống mới (kể cả giống chuyển gen) vào sản xuất, công nghệ nuôi cấy mô và nhân nhanh giống đóng vai trò không thể thay thế.
Kinh nghiệm sản xuất giống khoai tây sạch bệnh trên thế giới
Tại nhiều quốc gia châu Âu như Ba Lan, Hungary, Đức hay Pháp, phần lớn giống tiền gốc được sản xuất từ vật liệu in vitro. Một số nước đã tư nhân hóa hoàn toàn khâu sản xuất giống tiền gốc, trong khi các viện nghiên cứu vẫn giữ vai trò kiểm soát chất lượng.
Ở Hà Lan, phương pháp truyền thống vẫn song song tồn tại với nuôi cấy mô, nhưng xu hướng sử dụng vật liệu in vitro ngày càng tăng. Gần đây, kỹ thuật thủy canh trong nhà lưới được đặc biệt quan tâm nhờ khả năng tạo ra số lượng lớn củ sạch bệnh với chi phí hợp lý.
Tại Hàn Quốc, công nghệ sản xuất giống khoai tây sạch bệnh đã đạt trình độ cao, kết hợp chặt chẽ giữa in vitro microtubers và thủy canh, dù tỷ lệ diện tích sử dụng giống sạch bệnh mới đạt khoảng 50% tổng diện tích canh tác.
Liên hệ dinh dưỡng và chăm sóc cây trồng công nghệ cao
Bên cạnh giống tốt, việc cung cấp dinh dưỡng hợp lý cũng là yếu tố then chốt quyết định năng suất cây trồng. Những nguyên tắc bón phân khoa học cho cây trồng giá trị cao, chẳng hạn như dừa sáp, cũng có thể tham khảo và áp dụng linh hoạt cho nhiều loại cây khác trong hệ thống canh tác công nghệ cao. Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm tại https://vigen.vn/cach-uom-hat-sau-rieng-dat-90-nay-mam-cho-cay-khoe-manh/ để có góc nhìn toàn diện hơn về vai trò của dinh dưỡng trong sản xuất nông nghiệp bền vững.
Kết luận
Sản xuất giống khoai tây bằng công nghệ nuôi cấy mô không chỉ giúp tạo ra nguồn giống sạch bệnh, đồng đều mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm rủi ro và hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững. Trong tương lai, việc kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ sinh học, hệ thống nhà kính – thủy canh và quản lý dinh dưỡng hợp lý sẽ là chìa khóa để ngành khoai tây phát triển ổn định và cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.